پایگاه خبری لقمه: روغنهای گیاهی بخش مهمی از رژیم غذایی روزانه را تشکیل میدهند، اما تفاوت در ترکیب اسیدهای چرب میتواند اثرات متفاوتی بر سلامت داشته باشد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری
لقمه، بررسی تازهترین مطالعات علمی نشان میدهد روغن کلزا و آفتابگردان هرکدام ویژگیهای تغذیهای خاصی دارند و انتخاب میان آنها به نوع مصرف و هدف تغذیهای بستگی دارد.
ترکیب اسیدهای چرب؛ تفاوت اصلی دو روغن پرمصرف
مهمترین تفاوت روغن کلزا و روغن آفتابگردان در نوع اسیدهای چرب موجود در آنهاست. روغن کلزا یکی از متعادلترین روغنهای گیاهی از نظر ترکیب چربیها محسوب میشود. بخش عمده چربی این روغن از نوع تکغیراشباع است و در کنار آن مقدار قابل توجهی اسیدهای چرب چندغیراشباع و میزان کمی چربی اشباع وجود دارد. نکته قابل توجه این است که روغن کلزا برخلاف بسیاری از روغنهای گیاهی حاوی مقداری اسید چرب امگا‑۳ نیز هست که نقش مهمی در سلامت قلب و عروق دارد.
در مقابل، روغن آفتابگردان در نوع رایج خود سرشار از اسید لینولئیک است که از خانواده اسیدهای چرب امگا‑۶ محسوب میشود. این اسید چرب برای بدن ضروری است، اما در بسیاری از رژیمهای غذایی مدرن مقدار آن نسبت به امگا‑۳ بسیار بیشتر است. برخی پژوهشگران معتقدند این عدم تعادل در درازمدت میتواند با افزایش فرایندهای التهابی در بدن مرتبط باشد.
اثر بر سلامت قلب و کلسترول خون
مطالعات بالینی نشان میدهد نوع چربی مصرفی میتواند به طور مستقیم بر سطح کلسترول خون تأثیر بگذارد. روغن کلزا به دلیل نسبت بالای چربیهای تکغیراشباع، در بسیاری از پژوهشها با کاهش سطح کلسترول LDL یا همان کلسترول بد همراه بوده است. مرورهای سیستماتیک و متاآنالیزهای منتشر شده در سالهای اخیر نشان دادهاند که جایگزینی چربیهای اشباع با روغن کلزا میتواند به بهبود عوامل خطر بیماریهای قلبی کمک کند.
روغن آفتابگردان نیز به دلیل داشتن چربیهای چندغیراشباع میتواند در کاهش کلسترول نقش داشته باشد، اما نسبت بالاتر امگا‑۶ در نوع معمولی آن باعث شده برخی متخصصان تغذیه توصیه کنند مصرف آن در کنار منابع امگا‑۳ و در چارچوب یک رژیم متعادل انجام شود.
پایداری حرارتی و کاربرد در آشپزی
یکی از پرسشهای رایج درباره روغنها مربوط به رفتار آنها در برابر حرارت است. روغنهایی که مقدار بیشتری اسید چرب چندغیراشباع دارند، معمولاً در برابر اکسیداسیون و حرارت حساستر هستند. در این زمینه روغن آفتابگردان معمولی ممکن است در دماهای بالا سریعتر دچار تخریب شود.
با این حال نوع دیگری از این روغن با عنوان «آفتابگردان پر اولئیک» تولید میشود که میزان چربی تکغیراشباع در آن بیشتر است و به همین دلیل پایداری حرارتی بالاتری دارد. روغن کلزا نیز به دلیل ترکیب متعادل اسیدهای چرب و نقطه دود مناسب، برای پختوپز روزمره و حرارت متوسط گزینه قابل قبولی محسوب میشود.
انتخاب نهایی؛ کدام روغن بهتر است؟
بر اساس شواهد علمی موجود، روغن کلزا از نظر تعادل اسیدهای چرب و وجود امگا‑۳ یکی از گزینههای مناسب برای مصرف روزانه و حفظ سلامت قلب به شمار میرود. در مقابل، روغن آفتابگردان نیز میتواند در رژیم غذایی جایگاه داشته باشد، بهویژه اگر از نوع پر اولئیک باشد که پایداری بیشتری در برابر حرارت دارد.
در نهایت متخصصان تغذیه تأکید میکنند که مهمتر از انتخاب یک روغن خاص، رعایت تنوع در منابع چربی و کنترل میزان مصرف است. ترکیب متعادل روغنهای گیاهی در کنار یک رژیم غذایی سالم میتواند بهترین راهکار برای حفظ سلامت قلب و متابولیسم بدن باشد.
منابع:
1. Lin L. et al. The effects of Canola oil on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta‑analysis of controlled clinical trials.
2. Harvard T.H. Chan School of Public Health. Types of Fat – The Nutrition Source.
3. Health Effects of Various Edible Vegetable Oil: An Umbrella Review.
4. Investigating the Thermal Stability of Omega Fatty Acid‑Enriched Vegetable Oils. Foods Journal (MDPI).