به گزارش خبرنگار پایگاه خبری لقمه، در موضوع باروری الگوی غذایی مهم‌تر از یک ماده غذایی خاص است به این معنی که مطالعات اخیر تأکید دارند که تمرکز باید بر الگوی کلی رژیم غذایی باشد، نه یک خوراکی یا مکمل خاص. یک مرور نظام‌مند منتشرشده در مجله Human Reproduction Update نشان داد پایبندی بیشتر به رژیم مدیترانه‌ای — شامل سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات، مغزها، روغن زیتون و ماهی — با پیامدهای بهتر باروری و حتی موفقیت بیشتر در درمان‌های کمک‌باروری همراه است. (1)
در مقابل، رژیم‌های موسوم به «غربی» که سرشار از غذاهای فرآوری‌شده، قندهای ساده، چربی‌های ترانس و نوشیدنی‌های شیرین هستند، با افزایش التهاب سیستمیک و اختلالات متابولیک مرتبط‌اند؛ عواملی که می‌توانند بر کیفیت تخمک و اسپرم اثر منفی بگذارند. (2)
وزن سالم؛ عامل کلیدی در تنظیم هورمون‌ها
چاقی و اضافه‌وزن از مهم‌ترین عوامل خطر قابل اصلاح در ناباروری به شمار می‌روند. بر اساس راهنمای انجمن پزشکی باروری آمریکا (ASRM)، اضافه‌وزن در زنان با اختلال تخمک‌گذاری و کاهش احتمال بارداری طبیعی مرتبط است و در مردان نیز با کاهش کیفیت اسپرم و تغییرات هورمونی همراهی دارد. حتی کاهش وزن متوسط در افراد دارای اضافه‌وزن می‌تواند چرخه‌های تخمک‌گذاری را بهبود بخشد. (3)
کیفیت کربوهیدرات‌ها و نقش انسولین در باروری
پژوهش‌ها نشان می‌دهد مصرف زیاد غذاهای با شاخص گلیسمی بالا می‌تواند مقاومت به انسولین را تشدید کند؛ وضعیتی که به‌ویژه در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) با اختلال تخمک‌گذاری مرتبط است. راهنمای بین‌المللی مدیریت PCOS (به‌روزرسانی ۲۰۲۳) بر اهمیت رژیم‌های غنی از فیبر و غلات کامل در تنظیم متابولیسم تأکید دارد. (4)
چربی‌های مفید و کیفیت اسپرم و تخمک
مطالعات جدید در حوزه آندرولوژی نشان داده‌اند مصرف بیشتر اسیدهای چرب غیراشباع، به‌ویژه **امگا-۳**، با بهبود برخی شاخص‌های مایع منی در مردان مرتبط است. در زنان نیز چربی‌های سالم ممکن است از طریق کاهش التهاب و بهبود عملکرد سلولی، کیفیت تخمک را تحت تأثیر قرار دهند. (5)
فولات و ریزمغذی‌ها؛ فراتر از پیشگیری از نقص لوله عصبی
اسیدفولیک سال‌هاست برای پیشگیری از نقص لوله عصبی توصیه می‌شود، اما مطالعات کوهورت نشان داده‌اند دریافت کافی فولات پیش از بارداری ممکن است با بهبود عملکرد تخمک‌گذاری نیز مرتبط باشد. مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) همچنان توصیه می‌کنند زنان در سنین باروری روزانه ۴۰۰ میکروگرم فولات دریافت کنند. (6) و (7)
آنتی‌اکسیدان‌ها؛ شواهد امیدوارکننده اما نه قطعی
مرور کاکرین (به‌روزرسانی ۲۰۲۲) نشان می‌دهد برخی آنتی‌اکسیدان‌ها ممکن است در مردان نابارور باعث بهبود شاخص‌های اسپرم شوند، اما کیفیت شواهد در همه موارد یکسان نیست و توصیه عمومی بدون ارزیابی پزشکی، قابل دفاع نیست.
تغذیه سالم، تضمین نیست اما شانس را افزایش می‌دهد
متخصصان تأکید می‌کنند تغذیه مناسب تضمین‌کننده بارداری نیست، اما یکی از مؤثرترین عوامل قابل اصلاح برای بهبود شانس باروری محسوب می‌شود. انتخاب یک رژیم متعادل، کنترل وزن، محدود کردن غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و اصلاح کمبودهای تغذیه‌ای، می‌تواند بستر فیزیولوژیک سالم‌تری برای لقاح و رشد جنین فراهم کند.
در نهایت، بهترین رویکرد آن است که زوج‌ها پیش از اقدام به بارداری، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند تا برنامه‌ای شخصی‌سازی‌شده بر اساس شرایط بدنی، شاخص توده بدنی و وضعیت هورمونی دریافت کنند؛ اقدامی ساده که می‌تواند آینده یک خانواده را تغییر دهد.
منابع:
1- (Karayiannis D, et al. Mediterranean diet and fertility outcomes. Human Reproduction Update*, 2022 (اینجا)).
2- (Gaskins AJ, Chavarro JE. Diet and fertility: a review. *American Journal of Obstetrics and Gynecology*, 2018. (اینجا))
3- (Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine (ASRM). Obesity and reproduction. *Fertility and Sterility*, 2021. (اینجا))
4- (Teede HJ, et al. International evidence-based guideline for PCOS, 2023 update.) (اینجا)
5- (Salas-Huetos A, et al. Dietary patterns and semen quality. *Andrology*, 2022.) (اینجا)
6- (CDC – Folic Acid Recommendations (Updated 2024) ) (اینجا)
7- (Chavarro JE, et al. Folic acid intake and ovulatory infertility. *Obstetrics & Gynecology*. ) (اینجا)
8- (Cochrane Review. Antioxidants for male subfertility, 2022 update.) (اینجا)
خبرنگار: محمدصالح حجت الاسلامی
بازگشت به صفحه نخست
نقل از :بازنشر این مطلب اختصاصی پایگاه خبری لقمه با ذکر منبع بلامانع است.